Zimowanie łodzi i jachtów w folii termokurczliwej

Ten tekst opisuje jedną z metod zimowania: zapakowanie jednostki w folię termokurczliwą, obkurczoną na stelażu bezpośrednio na kadłubie. Poniżej znajdziesz, przed czym trzeba chronić łódź przez zimę, jak przebiega taka praca, czym ta metoda różni się od plandeki, pokrowca i hangaru, gdzie przegrywa z nimi na starcie oraz kiedy najpóźniej ją zamówić, żeby zdążyć przed pierwszymi przymrozkami.

Przed czym trzeba ochronić łódź przez zimę

Zimowanie kojarzy się z mrozem, ale mróz sam w sobie kadłubowi laminatowemu nie szkodzi. Szkodzi to, co przez pięć miesięcy dzieje się wokół niego: woda, która wchodzi w każdą szczelinę, ciężar mokrego śniegu, wiatr szarpiący luźnym przykryciem i wilgoć zamknięta w środku bez wymiany powietrza. Te cztery rzeczy działają jednocześnie i wzajemnie się napędzają.

Woda, która zamarza w szczelinach

Deszcz i topniejący śnieg znajdują drogę do wnętrza tam, gdzie kadłub ma najmniejszą nieszczelność: przy uszczelkach luków, na krawędziach okuć, w mikropęknięciach żelkotu, w instalacji wodnej, której nie odwodniono do końca. Woda przy zamarzaniu zwiększa objętość i rozpycha to, w czym stoi. Jeden cykl zamarzania i odmarzania niczego nie zniszczy. Zima w Polsce daje ich kilkadziesiąt.

Śnieg, który zbiera się na przykryciu

Mokry śnieg jest znacznie cięższy od suchego, a pokrywa na pokładzie łodzi motorowej ma kilkanaście metrów kwadratowych powierzchni. Nie podajemy tutaj przelicznika na kilogramy, bo zależy on od wilgotności śniegu i różnica między jednym opadem a drugim bywa kilkukrotna. Problem nie jest w samym ciężarze, tylko w tym, że przykrycie, które się ugina, tworzy nieckę. W niecce zbiera się woda z topnienia, obciążenie rośnie, materiał przeciera się o krawędź, w którą się opiera, i w końcu puszcza.

Wiatr, który przez pięć miesięcy pracuje bez przerwy

Każde przykrycie, które ma luz, będzie łopotać. Brzeg plandeki uderza o burtę kilka tysięcy razy w ciągu jednej wietrznej doby. To jest tarcie po żelkocie, a linia, wzdłuż której pracuje, po sezonie bywa widoczna. Do tego dochodzą przetarcia w miejscach mocowania i, przy naprawdę silnym wietrze, zerwanie całego przykrycia w środku zimy, kiedy nikogo przy łodzi nie ma.

Wilgoć i pleśń w zamkniętym wnętrzu

Wnętrze, w którym powietrze nie ma wymiany, przy każdym ociepleniu i ochłodzeniu skrapla wilgoć na najzimniejszych powierzchniach. Efekt widać na wiosnę: zapach, plamy na tapicerce, nalot na drewnie, korozja na stykach elektrycznych. To akurat jest wynik nie tego, czym łódź przykryto, tylko tego, czy pomyślano o wentylacji. Wrócimy do tego niżej, bo to najczęstsza obawa przy foliowaniu.

Słońce, które świeci także w lutym

Promieniowanie UV nie znika na zimę. Jest go mniej, ale działa przez cały postój, a odbicie od śniegu je wzmacnia. Żelkot i tworzywa pokładowe pod jego wpływem matowieją i kredują. Dlatego przy każdej metodzie zimowania sensowne jest przykrycie nieprzepuszczające światła, a nie sama przezroczysta osłona przed deszczem.

Na czym polega zapakowanie łodzi w folię termokurczliwą

Folia termokurczliwa różni się od plandeki jedną cechą: po podgrzaniu kurczy się i przyjmuje kształt obiektu, na którym leży. Nie jest przykryciem naciągniętym na łódź, tylko opakowaniem obkurczonym na niej. Stąd bierze się cała reszta różnic.

Stelaż, czyli dlaczego folia nie leży płasko na pokładzie

Przed założeniem folii na jednostce buduje się lekki stelaż z kalenicą biegnącą wzdłuż osi łodzi. Ma jedno zadanie: nadać przykryciu spadek na obie burty, żeby śnieg i woda schodziły same, zamiast zbierać się w zagłębieniu. Stelaż przenosi też punktowe obciążenia poza elementy pokładu, których nie należy dociążać, na przykład poza reling czy sprężynujące części nadbudówki.

Obkurczanie palnikiem, na miejscu postoju

Folię rozkłada się na stelażu, spina i podgrzewa palnikiem gazowym. Pod wpływem temperatury materiał napina się i przywiera do obrysu jednostki, także tam, gdzie kształt jest nieregularny: przy relingach, na nadbudówce, wokół elementów pokładu. Po obkurczeniu nie zostaje luz, który mógłby łopotać na wietrze, ani zagłębienie, w którym stanęłaby woda. Pracujemy w miejscu, w którym jednostka stoi, i przywozimy folię oraz sprzęt ze sobą.

Czego przy tej metodzie nie ma

Nie buduje się skrzyni ani zabudowy drewnianej wokół kadłuba. Nie ma też etapu zdejmowania i zakładania przykrycia co kilka tygodni, bo opakowanie jest zamknięte na cały sezon. Na wiosnę folię zdejmuje się jednorazowo, bez śladów na kadłubie.

Wentylacja, o którą trzeba zapytać

Szczelne opakowanie bez wymiany powietrza zbiera wilgoć pod spodem. Dotyczy to każdej metody, nie tylko folii. Dlatego przy zamawianiu zimowania warto ustalić wprost, jak w danym rozwiązaniu ma wyglądać wentylacja i co dokładnie zostanie na jednostce otwarte, a co zamknięte. To pytanie zadaj każdej ekipie, także nam.

Schemat

Przekrój jednostki zapakowanej na zimę

Rysunek szerszy niż ekran — przewiń go w bok.

Czy pod folią zbiera się wilgoć

To pytanie pada za każdym razem i zasługuje na uczciwą odpowiedź: tak, pod szczelnym opakowaniem bez wentylacji wilgoć się zbiera. Dotyczy to folii dokładnie tak samo jak porządnie opiętego pokrowca. Materiał sam z siebie tego nie rozstrzyga, rozstrzyga to, czy powietrze ma którędy krążyć i czy jednostkę wysuszono przed zamknięciem.

Jeśli ktoś obiecuje, że jego metoda jest odporna na wilgoć bez względu na przygotowanie jednostki, to jest to obietnica nie do dotrzymania. Pakowanie robi się na sucho i po odwodnieniu instalacji, nie w miejsce tych czynności.

Folia, plandeka, pokrowiec czy hangar

Cztery rozwiązania rozwiązują ten sam problem w różny sposób i każde ma sytuację, w której jest najlepsze. Tabela niżej porównuje je po cechach, które realnie decydują o stanie jednostki na wiosnę.

Porównanie

Cztery sposoby zimowania jednostki

Zestawienie cech użytkowych. Bez kosztów, bo te zależą od wielkości jednostki i miejsca postoju.

Cecha	Plandeka	Pokrowiec szyty na wymiar	Folia obkurczona	Hangar
Przyleganie do kadłuba	Luźne, zależy od naciągu	Dopasowane do modelu	Obkurczone na obrysie	Nie dotyczy
Zachowanie przy wietrze	Łopocze, przeciera żelkot	Zależy od stanu pasów	Bez luzu, nie łopocze	Bez znaczenia
Zachowanie przy śniegu	Tworzy nieckę z wodą	Dobre przy sztywnym stelażu	Spadek na burty, śnieg schodzi	Bez znaczenia
Dostęp do łodzi zimą	Pełny, w każdej chwili	Pełny, w każdej chwili	Wymaga rozcięcia opakowania	Pełny
Osłona przed UV	Zależy od materiału	Zależy od materiału	Zależy od rodzaju folii	Pełna
Nakład pracy właściciela	Kontrola i poprawianie w sezonie	Założenie i zdjęcie samodzielnie	Żaden, poza ustaleniem terminu	Żaden
Wielokrotne użycie	Tak, kilka sezonów	Tak, wiele sezonów	Nie, opakowanie jednorazowe	Nie dotyczy
Dostępność miejsca	Wszędzie	Wszędzie	Tam, gdzie jednostka stoi	Ograniczona liczba miejsc

Tabela szersza niż ekran — przewiń ją w bok.

Kiedy folia jest gorszym wyborem

Trzy sytuacje, w których nie ma sensu jej zamawiać. Pierwsza: chcesz wchodzić na łódź w trakcie zimy, dorzucić sprzęt, sprawdzić wnętrze, zabrać coś z kabiny. Opakowanie trzeba wtedy rozciąć, a rozcięte przestaje być szczelne. Druga: planujesz zimą prace przy kadłubie albo w środku. Trzecia: przeszkadza ci to, że opakowanie jest jednorazowe i po sezonie zostaje z niego odpad. Pokrowiec szyty na wymiar służy wiele sezonów i pod tym względem wypada lepiej.

Folia wygrywa w odwrotnym układzie: jednostka ma stać zamknięta od jesieni do wiosny, stoi w miejscu, którego nie odwiedzasz co tydzień, i zależy ci, żeby przez cały ten czas nic przy niej nie trzeba było poprawiać.

Schemat

Co dzieje się ze śniegiem na trzech rodzajach przykrycia

Plandeka bez stelaża

Plandeka naciągnięta na stelaż

Folia obkurczona na stelażu

Zimowanie na wodzie czy na lądzie

Zimowanie na wodzie bywa tańsze i nie wymaga dźwigu, ale przenosi ciężar na dozór. Trzeba pilnować cumowania, obserwować lód wokół kadłuba, mieć sprawną pompę zęzową i kogoś, kto zajrzy do jednostki po każdym większym sztormie. Przy jednostkach laminatowych dochodzi kwestia stałego kontaktu dna z wodą przez kolejne miesiące bez przerwy.

Zimowanie na lądzie kosztuje wyciągnięcie z wody i miejsce na placu, ale daje trzy rzeczy, których na wodzie nie ma: pełny dostęp do dna i steru, możliwość obejrzenia kadłuba na sucho i całkowite wyjęcie jednostki spod działania lodu. To także jedyny układ, w którym pełne opakowanie kadłuba ma sens, bo jednostka stoi nieruchomo na podporach.

Wybór między jednym a drugim zależy od tego, gdzie jednostka stoi i czy masz kogoś, kto ją w sezonie doglądnie. Sposób przykrycia dobiera się dopiero po tej decyzji, nie przed nią.

Gdzie zimują łodzie w Polsce i dokąd dojeżdżamy

Największe skupiska jednostek na zimowiskach to Mazury, przede wszystkim okolice Mikołajek, Giżycka i Węgorzewa, dalej Zalew Zegrzyński z portami pod Warszawą, Trójmiasto z Gdańskiem i Gdynią oraz Zalew Szczeciński i Szczecin. W każdym z tych miejsc jednostki stoją na placach przy marinach, pod wiatami i na przyczepach na terenie prywatnym.

Przyjeżdżamy z folią i sprzętem pod wskazany adres w całej Polsce. Pakujemy tam, gdzie jednostka stoi: w marinie, w porcie, na placu albo pod wiatą. Nie trzeba jej nigdzie transportować ani przywozić do nas. Potrzebny jest dostęp do jednostki i miejsce na pracę wokół kadłuba.

Jeżeli twoje zimowisko leży poza wymienionymi rejonami, to nie zmienia sposobu pracy. Zmienia tylko termin, bo dojazdy w sezonie układamy trasami. Warto z tego powodu zgłosić się wcześniej.

Kiedy zamówić zapakowanie łodzi

Pakuje się na sucho i przed pierwszymi przymrozkami. To zawęża okno do drugiej połowy września i października, a w tym samym oknie próbują się zmieścić wszyscy właściciele z danego akwenu. Terminy kumulują się w dwóch, trzech tygodniach, więc zgłoszenie we wrześniu to nie przezorność, tylko warunek trafienia w termin, który ci pasuje.

Oś sezonu

Rok jednostki od wyciągnięcia do wodowania

1. Wrzesień Zgłoszenie i termin Wymiary jednostki, miejsce postoju i planowana data. Na tej podstawie ustalamy dojazd.
2. Październik Wyciągnięcie i pakowanie Jednostka na podporach, wysuszona i odwodniona. Stelaż, folia, obkurczenie na miejscu.
3. Listopad — marzec Postój Opakowanie zamknięte na cały sezon. Bez poprawiania, dociągania i odśnieżania.
4. Kwiecień Rozpakowanie Folia zdejmowana jednorazowo, bez śladów na kadłubie. Jednostka gotowa do przeglądu i wodowania.

Jak przygotować jednostkę, zanim przyjedzie ekipa

Pakowanie zamyka jednostkę na pięć miesięcy, więc wszystko, co zostanie w środku w niewłaściwym stanie, przetrwa tam do wiosny. Poniższa lista obejmuje czynności, które właściciel wykonuje przed przyjazdem ekipy. Zakres zależy od typu jednostki i wyposażenia, a przy silniku i instalacjach kieruj się instrukcją producenta.

Lista kontrolna

Przed zapakowaniem jednostki na zimę

• Umyty i wysuszony kadłubSól, glony i osad łatwiej schodzą przed sezonem niż po nim, a wilgoć zamknięta pod opakowaniem zostaje na całą zimę.
• Odwodnione instalacjeInstalacja wodna, zasobnik, węże i pompy. Woda, która zostanie, zamarznie i rozepchnie to, w czym stoi.
• Opróżniona i wysuszona zęzaNajniższy punkt jednostki zbiera resztę wilgoci z całego wnętrza.
• Wyjęta elektronika i rzeczy wrażliweSondy, radio, gaśnice, dokumenty, tekstylia. Wszystko, czego nie chcesz oglądać po pięciu miesiącach wilgoci.
• Otwarte schowki, szafki i luki wewnętrzneZamknięta przestrzeń w zamkniętej przestrzeni to gotowy zbiornik wilgoci.
• Zdjęta lub zabezpieczona tapicerkaPoduszki najlepiej zabrać. Jeśli zostają, ustaw je na sztorc, żeby powietrze krążyło z obu stron.
• Zdemontowane elementy wystająceAnteny, flagi, relingi zdejmowane, sprzęt na pokładzie. Zmniejszają liczbę punktów, w których przykrycie się opiera.
• Akumulator według instrukcji producentaWyjęty i doładowywany albo pozostawiony z odłączonymi zaciskami, zależnie od zaleceń.
• Silnik przygotowany do postojuZakres czynności zależy od typu jednostki napędowej. Wykonaj je przed przyjazdem ekipy pakującej.
• Ustalona wentylacja opakowaniaUzgodnij wprost, jak ma wyglądać wymiana powietrza pod przykryciem i co zostaje otwarte.

Kiedy jednostka jest w tym stanie, sama praca sprowadza się do zbudowania stelaża, rozłożenia folii i obkurczenia jej na kadłubie. Szczegóły usługi opisaliśmy na podstronie pakowanie łodzi i jachtów w folię termokurczliwą.

Najczęstsze pytania