Jak zabezpieczyć towar na palecie: kaptur, folia stretch czy siatka

Paleta stoi pod wiatą, a w prognozie deszcz. Albo jedzie w kontenerze przez kilka tygodni. W obu przypadkach liczą się dwie rzeczy: żeby towar nie przesunął się na palecie i żeby nie zamókł. Metody radzą sobie z tym różnie, więc warto to wiedzieć, zanim zamówi się folię.

Jak zabezpieczyć towar na palecie?

Towar na palecie zabezpiecza się jedną z czterech metod albo ich połączeniem: owinięciem folią stretch, zwykłym kapturem foliowym, kapturem termokurczliwym albo siatką. Wybór zależy od tego, czy paleta ma przede wszystkim nie rozjechać się w drodze, czy nie zamoknąć na placu. Opisy i porównania metod pochodzą głównie od producentów folii i opakowań, bo niezależnych porównań na tym samym ładunku nie znaleźliśmy.

Porównanie

Cztery metody zabezpieczenia palety

Według producentów folii i opakowań; niezależnych porównań na tym samym ładunku nie znaleźliśmy.

Metoda	Spina ładunek z paletą	Chroni przed deszczem z góry	Kiedy według producentów
folia stretch (owijanie)	tak	słabiej, góra zostaje odkryta	transport, spięcie ładunku
zwykły kaptur foliowy (worek)	nie	tak, z góry i z boków	kurz i deszcz przy składowaniu, razem ze stretchem
kaptur termokurczliwy	tak, po obkurczeniu pod paletą	tak, przylega do ładunku	składowanie na zewnątrz, nieregularne ładunki
siatka paletowa	tak	nie	warzywa, owoce, pieczywo, drewno

Tabela szersza niż ekran — przewiń ją w bok.

Jaki jest zamiennik folii stretch?

Zamiennikiem folii stretch jest kaptur: termokurczliwy, obkurczany ciepłem, albo stretch (rozciągany maszyną), a przy towarze, który musi oddychać, siatka paletowa. Kaptur termokurczliwy naciąga się od góry na cały ładunek i obkurcza palnikiem. Folia kurczy się, przylega do towaru i podwija pod paletę, więc spina ładunek z paletą i jednocześnie go osłania. Kaptur stretch to rękaw z folii rozciągany przez maszynę i puszczany na ładunek. Producent folii pisze, że opłaca się dopiero przy dużych, regularnych seriach na linii.

Siatka paletowa stabilizuje ładunek, ale przepuszcza powietrze. Sprzedawcy siatek polecają ją tam, gdzie towar nie może się zaparzyć pod szczelną folią, np. przy warzywach i owocach. Przed deszczem i pyłem siatka nie chroni.

Czy folia stretch jest termokurczliwa?

Nie. Folia stretch się rozciąga i trzyma ładunek dzięki napięciu, a folia termokurczliwa kurczy się pod wpływem ciepła i dopiero wtedy przylega do ładunku. Dlatego stretch owija się na zimno, a kaptur termokurczliwy trzeba obkurczyć palnikiem albo nagrzewnicą.

Czym zabezpieczyć palety przed deszczem?

Przed deszczem palety zabezpiecza się kapturem, który schodzi poniżej górnych desek palety, tak żeby woda spływała na ziemię, a nie po kartonach. Producent kapturów radzi też położyć na deskach płaską przekładkę z folii, zanim ułoży się towar, bo inaczej wilgoć może wejść od dołu. Dolną krawędź zwykłego kaptura warto opiąć folią stretch, żeby wiatr go nie podwiewał.

Kaptur termokurczliwy da się obkurczyć pod paletą, jeśli paleta jest uniesiona, a kaptur wystarczająco długi. Według instrukcji producenta palnika zwiększa to spójność ładunku z paletą. Podwinięcie obejmuje jednak tylko brzegi spodu palety. Środek spodu zostaje otwarty, chyba że pod towar położono folię.

Trwałość kaptura na słońcu producenci podają bardzo różnie, zależnie od wyrobu i koloru, a niezależnego pomiaru dla polskich warunków nie znaleźliśmy.

Czy stretch chroni przed wilgocią?

Folia stretch nie przepuszcza kropel wody, ale przy owijaniu spiralnym góra palety zostaje odkryta, a między zakładkami woda może się dostać do środka. Producenci kapturów i folii oceniają ochronę stretchem przed deszczem jako ograniczoną. Żadna szczelna folia, ani stretch, ani kaptur, nie chroni też przed wilgocią z wnętrza palety: przy wahaniach temperatury para skrapla się po wewnętrznej stronie folii. Producenci spierają się, czy szczelny kaptur ją nasila.

Jak zabezpieczyć palety w kontenerze?

W kontenerze palety ustawia się ciasno obok siebie i do ścian, a puste miejsca wypełnia się, żeby palety nie mogły się przesuwać. Kodeks CTU (zasady pakowania kontenerów IMO, ILO i UNECE) zaleca, żeby suma pustek w poziomie nie przekraczała 15 cm. Szczeliny między paletami, na których ładunek jest mocno zabezpieczony odciągami albo folią termokurczliwą, nie muszą być wypełniane, jeśli palety stoją ciasno i nie grożą przewróceniem.

Najpierw towar musi tworzyć z paletą jedną bryłę, a dopiero potem liczy się ustawienie w kontenerze. Przy długim rejsie dochodzi wilgoć, o której piszemy na stronie pakowanie do transportu morskiego.

Jakie są sposoby zabezpieczenia towaru podczas transportu?

Towar w transporcie zabezpiecza się na dwóch poziomach: na palecie (folia stretch, kaptur, taśmy) i na pojeździe (blokowanie, pasy, maty antypoślizgowe). Polskie rozporządzenie Ministra Infrastruktury z 25 stycznia 2018 r. w sprawie sposobu przewozu ładunku wymaga, żeby w pojazdach kategorii N2, N3, O3 i O4 zabezpieczenie zrównoważyło siły równe 80% ciężaru ładunku w kierunku jazdy oraz 50% w bok i do tyłu. Metody mocowania mają umożliwić spełnienie wymagań normy EN 12195-1.

Pasy na naczepie trzymają jednak tylko to, co stanowi jedną bryłę. Jeśli towar nie jest spięty z paletą, przy hamowaniu może się przesunąć, choć paleta stoi. Kto odpowiada za mocowanie na naczepie, opisaliśmy w artykule kto odpowiada za zabezpieczenie ładunku.

Czy test EUMOS 40509 jest obowiązkowy?

To sporne. EUMOS 40509 to metoda badania, czy paleta z towarem zachowuje się jak jedna całość: na stanowisku przyspieszeń ładunek przechodzi próbę bez pasów. Autorzy pracy naukowej z 2021 r. piszą, że normę wymienia załącznik III dyrektywy 2014/47/UE. Belgijska firma testująca wskazuje, że zgodność z EUMOS 40509 wprost wymagają przepisy regionalne w Belgii (Flandria, Walonia, Bruksela). Polskie rozporządzenie z 2018 r. w tekście głównym odsyła do EN 12195-1 i EUMOS nie wymienia.

Jak zabezpieczyć palety na busie?

Na busie obowiązują te same zasady co na ciężarówce: ładunek ma być zabezpieczony przed zmianą położenia (art. 61 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym). Rozporządzenie z 2018 r. dotyczy wszystkich pojazdów kategorii N i O, także dostawczych, i wymaga, żeby ładunek stał na podłodze stabilnie, a jego środek ciężkości był możliwie nisko i blisko osi wzdłużnej pojazdu (§ 3). Paletę najlepiej oprzeć o przegrodę albo ściany i przypiąć do uchwytów w podłodze.

Jak streczować paletę?

Paletę streczuje się, owijając ładunek folią stretch spiralnie od dołu do góry, tak żeby pierwsze owinięcia obejmowały też samą paletę i spinały z nią towar. Liczbę owinięć i rodzaj folii dobiera się do ładunku. W badaniu naukowym na stanowisku przyspieszeń (Sensors, 2021) ten sam ładunek owinięty folią standardową wymagał 17 owinięć i 448 g folii, a folią wielowarstwową 24 owinięć i 225 g. W obu przypadkach paleta wytrzymała zakładane przyspieszenie 0,5 g. To jedna konfiguracja ładunku, a nie średnia rynkowa.

Folia termokurczliwa do pakowania palet: jak założyć kaptur?

Kaptur termokurczliwy naciąga się od góry na gotowy ładunek i obkurcza ciepłem, zaczynając od dołu. Instrukcja producenta palnika opisuje kolejność tak:

1. Paletę unosi się tak, żeby cztery narożne klocki były wolne, a folię dało się obkurczyć pod paletą.
2. Pracuje się z odległości co najmniej 30 cm od folii, ciągłym ruchem, nigdy nie zatrzymując płomienia w jednym miejscu.
3. Najpierw obkurcza się dół na wszystkich czterech bokach, potem boki, a na końcu górę, na którą daje się mniej ciepła.
4. Paletę przesuwa się dopiero, gdy kaptur ostygnie i się napnie, a potem sprawdza się kaptur i towar.
5. Po obkurczaniu miejsce pracy trzeba ściśle nadzorować przez co najmniej 2 godziny.

Dwa wydania instrukcji tego samego producenta różnią się tym, czy boki omiata się od dołu do góry, czy odwrotnie. Zgodne są w tym, że zaczyna się od dołu, a górę grzeje się na końcu i delikatniej. Jak to wygląda w praktyce, pokazuje film Pakowanie palety folią termokurczliwą na kanale opakuj.com.

Kaptur termokurczliwy na paletę: jak dobrać rozmiar?

Mierzy się gotowy ładunek, a nie samą paletę: długość i szerokość w najszerszym miejscu i wysokość od posadzki do najwyższego punktu. Producenci dodają do tego zapas, ale każdy inaczej:

• do długości i szerokości około 50 mm albo 5–10%;
• do wysokości połowę szerokości kaptura lub palety i dodatkowo od 150–200 mm do około 250 mm na podwinięcie pod paletę.

Wymiar warto więc ustalić z dostawcą kaptura, a nie z jednej tabeli. W kategorii kapturów w sklepie opakuj są gotowe pokrowce termokurczliwe na palety euro 120 × 80 cm, półpalety, 120 × 120 i 100 × 120 cm oraz kaptur na wymiar do około 3 × 4 × 3,5 m, przezroczysty albo biały. Cenę podajemy na zapytanie, bo zależy od wymiaru i grubości folii.

Praca z palnikiem: co mówią przepisy?

Osobnego przepisu o obkurczaniu folii palnikiem nie ma, ale stosuje się ogólne przepisy przeciwpożarowe i BHP przy gazie. Rozporządzenie o ochronie przeciwpożarowej budynków (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 822) zakazuje używania otwartego ognia w strefie zagrożenia wybuchem i w miejscach, gdzie są materiały niebezpieczne pożarowo, w tym gazy palne. Zakazuje też używania narzędzi niezgodnie z warunkami producenta, jeśli może to doprowadzić do pożaru, i przechowywania butli z gazem palnym w piwnicach i na strychach.

Rozporządzenie o BHP przy gazach płynnych (Dz.U. 1999 nr 75 poz. 846) każe składować butle do 11 kg w pozycji stojącej, najwyżej w trzech warstwach, i zabrania magazynowania ich m.in. poniżej poziomu gruntu i w składach materiałów łatwo palnych. Transportowy Dozór Techniczny przypomina, że butlę można używać najwyżej 10 lat od ostatniego badania okresowego, trzymać co najmniej 1 m od urządzeń iskrzących i 1,5 m od źródeł ciepła, a szczelność sprawdza się środkiem pianotwórczym, nigdy ogniem.

Instrukcja producenta palnika dodaje: butla zawsze pionowo, zaworem do góry, nie kierować płomienia na ludzi, butlę, wąż ani materiały palne, nie pracować w piwnicy i zapewnić wentylację. W sklepie opakuj jest palnik do folii termokurczliwej, a pracy z palnikiem uczymy na szkoleniach z pakowania.

Jak wysłać towar na palecie?

Żeby wysłać towar na palecie, trzeba go spiąć z paletą tak, żeby stanowił jedną bryłę, osłonić przed wodą, jeśli będzie stał na zewnątrz, i podać przewoźnikowi masę oraz wymiary palety z ładunkiem. Wytyczne IRU dla mocowania ładunków zaliczają do obowiązków nadawcy opis ładunku (masa, wymiary, ograniczenia w piętrzeniu) i to, żeby towar był właściwie zapakowany. Przy wysyłce poza Unię liczy się też drewno samej palety (FAQ niżej).

Najczęściej zadawane pytania